İstanbul’da metro, Marmaray, tramvay derken kafayı yiyecek hale gelen milyonlarca yolcuya müjde geldi. Yazılım geliştirici Erbil Özdemir’in 2025’in son çeyreğinde temelleri attığı yapay zeka destekli ulaşım asistanı Rayİst, şehrin karmaşık raylı sistem ağını kullanıcılar için şeffaf, takip edilebilir ve yönetilebilir hale getiriyor. Yani artık “acaba tren geldi mi, hat çalışıyor mu, hangi yoldan gitsem” diye durakta bekleme devri bitiyor olabilir…
Vallahi şunu söyleyelim, istanbul’da raylı sistemle yolculuk yapmak bazen gerçek bir maceraya dönüşüyor. Hat iptal mi? Teknik arıza mı var? Aktarma nerede yapılıyor? Cevabı bulmak için ya Metro İstanbul’un sitesini karıştırıyorsunuz ya da duraktaki ekranlara bakıp kaderinize teslim oluyorsunuz. İşte tam bu noktada Rayİst devreye giriyor.
Peki bu uygulama ne yapıyor tam olarak? Bak şimdi, Rayİst İstanbul’un tüm metro, Marmaray, tramvay ve füniküler hatlarını tek bir dijital harita üzerinde anlık olarak izlemenizi sağlıyor. Tek ekranda, tek uygulama, tüm hatlar. Tren nerede, kaç dakikada gelir, hat çalışıyor mu çalışmıyor mu, bunların hepsini saniyeler içinde görebiliyorsunuz. Hem de canlı araç takibi ile trenlerin istasyonlar arası mesafesi ve hız verileri işlenerek beklenen varış süreleri yüksek doğrulukla hesaplanıyor. Yani “5 dakika” yazıyorsa gerçekten 5 dakika…
Neyse, devam edelim. Uygulamanın en dikkat çekici özelliklerinden biri anlık rapor sistemi. Sefer iptalleri ve teknik aksaklıklar durak bazlı uyarılar ve anlık bildirimlerle kullanıcıya iletiliyor. Yani tren kalkmadan önce telefonunuza “bu hat bugün sorunlu kardeşim, alternatif düşün” diye uyarı geliyor. Millet bunu duyunca “neden daha önce yoktu bu” diyecek, eminim.
Bir de şu var ki, Rayİst’in akıllı asistan özelliği kullanıcı sorularını yanıtlıyor ve veri analizleriyle en hızlı rotayı öneriyor. “Kadıköy’den Mecidiyeköy’e nasıl giderim” diye soruyorsunuz, uygulama size en hızlı, en az aktarmalı ve en konforlu rotayı saniyeler içinde çıkarıyor. Optimize Edilmiş Güzergah Planlama deniyor buna. Başlangıç ve varış istasyonları arasındaki en iyi rota, tek dokunuşla önünüzde. İnanır mısınız, bu kadar basit.
Metro İstanbul ve İBB Açık Veri Portalı üzerinden sağlanan hat bilgileri uygulama arayüzünde eş zamanlı ve otomatik olarak güncelleniyor. Yani veri kaynağı güvenilir, resmi. Bunun yanısıra hafta sonu ve resmi tatillerde uygulanan gece metrosu seferleri güncel saat tablosuna göre sistemde otomatik olarak aktifleşiyor. Cuma gecesi çıkacaksınız, gece seferleri var mı yok mu diye endişelenmenize gerek kalmıyor artık.
Yahu bir de şunu söyleyelim, kullanıcılar ihtiyaçlarına göre sadece Metro, Marmaray veya Tramvay hatlarını harita üzerinde tekil ya da grup olarak filtreleyebiliyor. Yani ekranı dolduran tüm hatları görmek zorunda değilsiniz, sadece işinize yarayanı seçiyorsunuz. Pratiklik bu işte. Bunun yanı sıra günün farklı saatlerindeki geçmiş yoğunluk verileriyle anlık veriler kıyaslanarak istasyonlardaki doluluk oranı da yüksek doğrulukla tahmin ediliyor. Sabah 8’de Yenikapı’ya gidecekseniz ve orası balık istifi olacaksa, uygulama sizi önceden uyarıyor.
Uygulamada bunların dışında Semt Bazlı Hava Durumu, Kullanıcı Hat ve İstasyon Geri Bildirimi, Engelli Erişilebilirlik Bilgileri, Ekipman ve Servis Durumu gibi özellikler de mevcut. Yani engelli vatandaşlar için asansör çalışıyor mu çalışmıyor mu, o da uygulamada görünüyor. Bu detay küçük gibi görünüyor ama milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkileyen bir şey bu…
Şimdi gelelim teknik kısma. Özdemir’in paylaştığına göre Rayİst’in teknolojik altyapısı yaklaşık 6 aylık yoğun bir Ar-Ge ve geliştirme sürecinin ürünü. Herhangi bir hazır altyapı kullanılmadı. Uygulama Swift (iOS) ve Kotlin (Android) gibi native dillerle, tamamen projeye özel veri işleme algoritmaları ve yapay zeka entegrasyonu ile sıfırdan inşa edilmiş. Yani biri oturmuş, altı ay boyunca bu şehrin ulaşım ağını kafasında çözümlemiş ve sıfırdan bir sistem yazmış. Bu iş kolay değil, bunu teslim etmek lazım.
Şu anda operasyon, yazılım geliştirme ve tasarım süreçleri kurucu Erbil Özdemir tarafından yürütülüyor. Proje bazlı kreatif destekler ve topluluk yönetimi noktasında dış partnerlerle iş birliği yapılıyor ama temelde bu bir adamın eseri. Hadi canım, tek kişilik bir ekiple 57 binden fazla aktif kullanıcıya ulaşmak… Bu rakam küçümsenmeyecek bir başarı.
Peki rakipleri yok mu? Var tabii. Global harita servisleri ve yerel ulaşım uygulamaları da bu alanda var. Ama Rayİst’i onlardan ayıran temel fark şu: sadece durak bilgisi değil, canlı tren konumu ve anlık hat durumu ile saniyelik veri doğruluğu sunuyor. Özdemir’in de vurguladığı gibi minimalist tasarım ve sadece raylı sistemlere odaklanan özelleşmiş yapay zeka algoritması uygulamayı öne çıkarıyor. Jenerik bir harita uygulamasıyla kıyaslamak doğru olmaz yani.
İş modeline gelince, Rayİst şu ana kadar tamamen öz kaynaklarla ilerlemiş. Gelir modeli temel olarak reklamsız ve ek özellikli “Premium” abonelik seçeneklerine dayanıyor. Metro İstanbul gibi kurumlarla stratejik görüşmeler sürdüğü de belirtiliyor ve büyümeyi hızlandıracak yatırım fırsatları değerlendirmeye açık olduğu ifade ediliyor.
Kısa vadeli hedef net: Metro İstanbul ile entegrasyonu resmiyetle taçlandırmak ve tüm duraklarda fiziksel erişim noktaları, yani QR ve NFC noktaları oluşturmak. Durağa geliyorsunuz, telefonunuzu okutuyorsunuz, bilgi anında önünüzde. Orta ve uzun vadede ise iş çok daha büyük: Rayİst modelini Londra, New York ve Tokyo gibi dünyanın önde gelen metropollerine taşımak, küresel bir ulaşım asistanı haline gelmek. istanbul’da başlayan bu hikaye dünyaya açılacak mı, bakalım…
Kaynak: Orijinal Haber
